Historia
W 1990 roku prawo bankowe zrównało wszystkie banki - w tym i spółdzielcze. Wówczas 1950 takich banków - dziś 600.
Na początku przyjęto trójszczeblowy model banków spółdzielczych.
BGŻ - bank krajowy, który miał stać na czele BS, bezpośrednio pod nim miały być zrzeszenia BS, a na dole pojedyncze BS. Jednak BGŻ zaczął konkurować z bankami spółdzielczymi, które przestały traktować go jako zwierzchnika.
Przyjęto wtedy II szczeblowy system, z jednoczesnym obowiązkiem zrzeszania się. BS nie musiały się zrzeszać gdy fundusze własne były w wysokości 5 mln EUR. (np. Spółdzielczy Bank Krakowski).
Zakres działalności inny niż zawarty w prawie bankowym (regulowany odrębną ustawą). Terenem działalności jest powiat, a w szczególnych przypadkach województwo (jeśli się ma 1 mln lub więcej _ funduszy własnych).
Mogą one (art.5), pożyczki, kredyty, gwarancje może stosować tylko i wyłącznie do zamieszkujących/prowadzących działalność/mających siedzibę na terytorium działania BS.
Niektóre czynności mogą wykonywać za zgodą zrzeszenia.
BS zrzeszają się na podstawie umowy z bankiem zrzeszającym (obecnie 3 zrzeszenia - największy Polski Bank Spółdzielczy). Swoboda w wyborze/zmianie/wypowiedzeniu
Zrzeszenie może: to co w prawie bankowym + prowadzenie RB dla zrzeszanych banków spółdzielczych (nie mają pojedyncze BS - RB w BC), nalicza i utrzymuje rezerwy, wypełnia obowiązki informacyjne wobec NBP, KNB, BFG, reprezentuje zrzeszone banki.
Banki zrzeszające wypełniają działalność operacyjną. Zrzeszenia gwarantują płynność. W Polsce nie wprowadzono instytucji kredytowych, by nie likwidować SKOKów.
SKOKi regulowane są odrębną ustawą, mają własne fundusze gwarancyjne, „państwo w państwie”. Jeżeli powstałyby instytucje kredytowe to SKOKi musiałby zostać włączone pod prawo bankowe, jednak jest lobby na istnienie SKOKów w dotychczasowej formie, lecz w ramach dostosowania do ustawodawstwa UE zostaną „podciągnięte” pod IK lub IF.